Naturalna hormonalna terapia zastępcza: czerwona koniczyna, soja, yam.

 



W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost zainteresowania naturalnymi metodami łagodzenia objawów menopauzy i zaburzeń hormonalnych u kobiet. Klasyczna hormonalna terapia zastępcza (HTZ), mimo wysokiej skuteczności, wiąże się z potencjalnymi skutkami ubocznymi, takimi jak zwiększone ryzyko nowotworów piersi, zakrzepicy czy chorób układu sercowo-naczyniowego (Rossouw et al., JAMA, 2002). W konsekwencji rośnie popularność naturalnych terapii zastępczych opartych na fitoestrogenach – związkach roślinnych o strukturze i działaniu podobnym do ludzkich estrogenów.

Do najlepiej przebadanych źródeł fitoestrogenów należą koniczyna czerwona (Trifolium pratense), soja (Glycine max) oraz dziki yam (Dioscorea villosa).

Koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.)

Koniczyna czerwona jest bogatym źródłem izoflawonów, w tym biochaniny A, formononetyny, genisteiny i daidzeiny. W organizmie ludzkim izoflawony te są częściowo metabolizowane do aktywnych związków estrogenopodobnych, które wiążą się z receptorami estrogenowymi (ERα i ERβ), wykazując głównie działanie agonistyczne wobec ERβ (Atkinson et al., J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004).

Badania kliniczne wskazują, że suplementacja ekstraktami z koniczyny czerwonej może łagodzić uderzenia gorąca i poprawiać jakość snu u kobiet w okresie menopauzy (Tice et al., Menopause, 2003; Clifton-Bligh et al., Phytomedicine, 2015). Meta-analiza przeprowadzona przez Lethaby i wsp. (Cochrane Database Syst. Rev., 2013) potwierdza, że izoflawony z koniczyny mogą redukować częstość uderzeń gorąca o 20–30%, przy bardzo niskim ryzyku działań niepożądanych.

Dodatkowo koniczyna może wspierać profil lipidowy, zwiększając frakcję HDL i zmniejszając LDL, co jest korzystne dla kobiet po menopauzie (Nestel et al., J. Clin. Endocrinol. Metab., 1999).

Soja (Glycine max)

Soja jest najbogatszym naturalnym źródłem izoflawonów sojowych, głównie genisteiny i daidzeiny, które ulegają w jelicie przekształceniu do ekwol – metabolitu o silnym powinowactwie do receptorów estrogenowych. Ekwol może modulować ekspresję genów związanych z homeostazą hormonalną, lipidową i kostną (Setchell et al., Am. J. Clin. Nutr., 2002).

Liczne badania wykazały, że suplementacja izoflawonami sojowymi (40–80 mg dziennie) może znacząco zmniejszyć nasilenie objawów naczynioruchowych, takich jak uderzenia gorąca (Messina, Nutrients, 2014). W badaniach z randomizacją wykazano również pozytywny wpływ na gęstość mineralną kości (Alekel et al., Am. J. Clin. Nutr., 2010) oraz profil lipidowy, co może mieć znaczenie w prewencji osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych.

Jednocześnie niektóre badania wskazują, że wpływ izoflawonów może zależeć od zdolności mikroflory jelitowej do wytwarzania ekwol – tylko ok. 30–50% populacji zachodniej wykazuje tę zdolność (Lampe, Proc. Soc. Exp. Biol. Med., 2009).

Dziki yam (Dioscorea villosa L.)

Dziki yam zawiera diosgeninę, steroidowy saponin, która stanowi prekursor półsyntetycznej produkcji hormonów steroidowych w przemyśle farmaceutycznym. W organizmie ludzkim nie ulega ona jednak bezpośrednemu przekształceniu do progesteronu, jak często błędnie sugerują źródła popularne.

Mimo to, ekstrakty z Dioscorea villosa wykazują działanie modulujące receptory hormonalne oraz potencjalne właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne (Rimando et al., J. Agric. Food Chem., 1998). Niektóre badania na modelach zwierzęcych wskazują na możliwe działanie adaptogenne i łagodzące objawy PMS i menopauzy (Komesaroff et al., Climacteric, 2001).

Brakuje jednak dużych badań klinicznych potwierdzających skuteczność yamu w łagodzeniu objawów menopauzy, dlatego jego stosowanie ma wciąż charakter uzupełniający i wymaga dalszej weryfikacji naukowej.

Bezpieczeństwo i skuteczność fitoestrogenów

W przeciwieństwie do syntetycznych estrogenów, fitoestrogeny mają znacznie słabsze działanie agonistyczne, ale jednocześnie mogą działać selektywnie, pełniąc funkcję SERM (Selective Estrogen Receptor Modulators) – działają estrogenowo w niektórych tkankach (np. kościach), a antyestrogenowo w innych (np. sutku) (Oseni et al., Endocr. Rev., 2008).

Z tego względu uważa się je za potencjalnie bezpieczniejszą alternatywę dla HTZ, zwłaszcza u kobiet z przeciwwskazaniami do terapii hormonalnej. Niemniej u kobiet z nowotworami hormonozależnymi (rak piersi, endometrium) stosowanie fitoestrogenów powinno odbywać się wyłącznie po konsultacji z onkologiem lub endokrynologiem.

Podsumowanie

Naturalna terapia zastępcza z wykorzystaniem koniczyny czerwonej, soi i dzikiego yamu może stanowić wartościowe wsparcie dla kobiet w okresie menopauzy, szczególnie w łagodzeniu objawów naczynioruchowych i wspomaganiu metabolizmu kostnego oraz lipidowego.

Choć skuteczność fitoestrogenów jest zwykle mniejsza niż klasycznej HTZ, ich profil bezpieczeństwa i szerokie działanie metaboliczne czynią je atrakcyjną alternatywą dla kobiet poszukujących naturalnych metod równoważenia gospodarki hormonalnej.

Bibliografia (wybór)

  • Atkinson C. et al. (2004). J. Clin. Endocrinol. Metab., 89(7): 3467–3474.

  • Alekel D. et al. (2010). Am. J. Clin. Nutr., 91(6): 1799–1806.

  • Clifton-Bligh P. et al. (2015). Phytomedicine, 22(2): 171–178.

  • Komesaroff P. et al. (2001). Climacteric, 4(2): 144–150.

  • Lampe J. W. (2009). Proc. Soc. Exp. Biol. Med., 232(5): 687–694.

  • Lethaby A. et al. (2013). Cochrane Database Syst. Rev., CD001395.

  • Messina M. (2014). Nutrients, 6(8): 3218–3237.

  • Nestel P. et al. (1999). J. Clin. Endocrinol. Metab., 84(3): 895–900.

  • Oseni T. et al. (2008). Endocrine Reviews, 29(2): 265–294.

  • Rimando A. et al. (1998). J. Agric. Food Chem., 46(10): 3774–3779.

  • Rossouw J. et al. (2002). JAMA, 288(3): 321–333.

  • Setchell K. D. R. et al. (2002). Am. J. Clin. Nutr., 76(3): 584–592.

  • Tice J. et al. (2003). Menopause, 10(5): 465–471.


Komentarze

Prześlij komentarz

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *

Popularne posty